چین سکان پرونده افغانستان را در شورای امنیت به دست گرفت

گزارش تازه نهاد «سکیوریتی کانسل ریپورت» نشان می‌دهد که چین پس از ماه‌ها رقابت سیاسی و دیپلماتیک میان اعضای شورای امنیت سازمان ملل، توانسته است به عنوان تنها مسئول هدایت پرونده افغانستان در این شورا تعیین شود؛ تغییری که از دید ناظران، نشانه افزایش نفوذ پکن در معادلات بین‌المللی مربوط به افغانستان است.

بر اساس این گزارش، چین در سال ۲۰۲۵ نقش «قلم‌دار» پرونده افغانستان را بر عهده گرفته است؛ جایگاهی که مسئولیت تهیه پیش‌نویس قطعنامه‌ها، مدیریت مذاکرات و هماهنگی اسناد مرتبط با افغانستان در شورای امنیت را شامل می‌شود.

سکیوریتی کانسل ریپورت این تحول را یکی از نمونه‌های برجسته تأثیر رقابت‌های ژئوپولیتیکی بر عملکرد داخلی شورای امنیت توصیف کرده و نوشته است که برای نخستین بار، یک عضو دایم شورا به شکل کامل مدیریت این پرونده را در اختیار می‌گیرد.

در سال‌های گذشته، این مسئولیت عمدتاً در دست اعضای غیردایم شورای امنیت قرار داشت، اما با پایان دوره عضویت جاپان در اواخر ۲۰۲۴، رقابت تازه‌ای میان چین، پاکستان و کوریای جنوبی برای تصاحب این نقش آغاز شد.

طبق گزارش، چین ابتدا پیشنهاد داده بود که این مسئولیت به‌صورت مشترک میان سه کشور انجام شود، اما ایالات متحده با رهبری پکن مخالفت کرد. اختلاف‌ها زمانی آشکارتر شد که در فبروری ۲۰۲۵، چین و پاکستان یک پیش‌نویس قطعنامه درباره تمدید مأموریت یوناما ارائه کردند و تنها یک روز بعد، امریکا و کوریای جنوبی نیز متن جداگانه‌ای را به شورای امنیت فرستادند.

این کشمکش سیاسی، شکاف موجود میان اعضای شورای امنیت درباره نحوه تعامل با طالبان و مدیریت آینده افغانستان را بیش از پیش نمایان ساخت. با این حال، پس از چند دور گفت‌وگو، دو متن در قالب یک پیش‌نویس واحد ادغام و در نهایت به اتفاق آرا تصویب شد.

پس از تصویب این قطعنامه، چین به عنوان تنها قلم‌دار پرونده افغانستان در شورای امنیت باقی ماند؛ موضوعی که به باور تحلیلگران، بیانگر تلاش پکن برای گسترش نقش خود در تصمیم‌گیری‌های کلان سازمان ملل است.

گزارش همچنین تأکید می‌کند که چین در سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، روابط سیاسی و اقتصادی خود را با افغانستان افزایش داده و همواره بر همکاری‌های منطقه‌ای و تأمین ثبات در این کشور تأکید کرده است.

با وجود این تحول، ایالات متحده همچنان بخشی از نفوذ خود را حفظ کرده و ریاست کمیته تحریم‌های افغانستان ذیل رژیم تحریم‌های ۱۹۸۸ سازمان ملل را در اختیار دارد.

نویسندگان این گزارش نتیجه گرفته‌اند که رقابت بر سر پرونده افغانستان اکنون به بخشی از رقابت گسترده‌تر قدرت‌های جهانی، به‌ویژه میان چین، روسیه و کشورهای غربی تبدیل شده است؛ رقابتی که می‌تواند بر آینده سیاسی افغانستان و نوع تعامل جامعه جهانی با طالبان تأثیر مستقیم بگذارد.
گزارشگر شهبانو نوری