افغانستان؛ قربانی ژئوپلیتیک یا بازیگر ناکام؟
افغانستان بهدلیل موقعیت جغرافیاییاش، همواره در مرکز رقابت قدرتهای جهانی و منطقهای قرار داشته است. از «بازی بزرگ» میان بریتانیا و روسیه تزاری گرفته تا رقابت شوروی و آمریکا، این کشور بارها به میدان جنگهای نیابتی تبدیل شده است.
در دوران جنگ سرد، افغانستان نقش «دولت حایل» را داشت؛ کشوری که قدرتها نمیخواستند رقیبشان بر آن مسلط شود، اما در عین حال از شکلگیری یک افغانستان مستقل و قدرتمند نیز حمایت نمیکردند.
اشغال شوروی در سال ۱۹۷۹، حمایت آمریکا و پاکستان از مجاهدین، جنگهای داخلی، ظهور طالبان و سپس حضور آمریکا پس از ۲۰۰۱، همگی نشان میدهد که افغانستان بخشی از رقابتهای ژئوپلیتیکی بزرگ بوده است.
اما بحران افغانستان فقط نتیجه مداخله خارجی نیست. شکافهای داخلی، فساد، ضعف دولتسازی و وابستگی رهبران سیاسی نیز در تداوم جنگ و بیثباتی نقش مهم داشتهاند.
تجربه تاریخی نشان میدهد که جغرافیا میتواند یک کشور را آسیبپذیر کند، اما سرنوشت نهایی را نوع رهبری، وحدت ملی و توانایی ساختن نهادهای پایدار تعیین میکند.
افغانستان امروز میان دو انتخاب تاریخی قرار دارد:
یا همچنان میدان رقابت دیگران باقی بماند،
یا به یک بازیگر مستقل منطقهای تبدیل شود.
سید نظامالدین وحدت
رئیس مدافعان منافع ملی افغانستان
برای «کابل تایمز نیوز»
افغانستان؛ قربانی ژئوپلیتیک یا بازیگر ناکام؟
