مستند و با منبع بین المللی:
*گزارش: نقض حقوق بشر و زندانیسازی نیمی از جمعیت افغانستان**
*بررسی مستند اقدامات حکومت طالبان از منابع سازمان ملل، دیدهبان حقوق بشر و دیوان کیفری بینالمللی*
از آگوست ۲۰۲۱ که طالبان کنترل افغانستان را بهدست گرفت، بر اساس گزارشهای مکرر سازمان ملل متحد (یوناما)، دیدهبان حقوق بشر و دیوان کیفری بینالمللی، سیاستهای این حکومت عملاً نیمی از جمعیت کشور — یعنی زنان و دختران — را از حقوق بنیادین آموزش، اشتغال، حرکت آزاد و مشارکت اجتماعی محروم کرده است. کارشناسان ملل متحد این وضعیت را «آپارتاید جنسیتی» نامیدهاند.
**آموزش**
1. ممنوعیت تحصیل دختران بالاتر از صنف ششم
2. بستهشدن دروازهی دانشگاهها به روی دختران و زنان
3. منع دختران از بورسیهها و فرصتهای تحصیلی خارج از کشور
4. تعطیلی یا محدودسازی کورسها و مکاتب خصوصی دخترانه در چندین ولایت
5. حذف تدریجی زنان از هیئت علمی و کادر آموزشی دانشگاهها
**اشتغال و اقتصاد**
6. اخراج زنان از اکثر نهادهای دولتی و ادارات حکومتی
7. ممنوعیت کار زنان در سازمانهای غیردولتی (NGO) و نهادهای ملل متحد
8. محدودیت گسترده بر اشتغال زنان در نهادهای خصوصی
9. بستهشدن سالنهای زیبایی که منبع درآمد هزاران زن بود
10. ممنوعیت فعالیت زنان بهعنوان مجری و خبرنگار در رسانهها
11. حذف زنان از سطوح مدیریتی و تصمیمگیری اقتصادی
**آزادی حرکت و زندگی روزمره**
12. الزام همراهی «محرم» برای سفرهای طولانی زنان
13. بستهشدن پارکها، باغها و اماکن تفریحی به روی زنان
14. ممنوعیت ورود زنان به جیمها و باشگاههای ورزشی
15. صدور دستورالعمل هشتبندی حجاب که پوشاندن تمام بدن جز «یک چشم» را الزامی میکند
16. ممنوعیت شنیدهشدن صدای زنان در اماکن عمومی و رسانهها
17. بازداشت زنان به بهانهی «حجاب نامناسب» (دستکم ۳۰ نفر تنها در هرات)
18. محدودیت دسترسی زنان به خدمات درمانی بدون همراهی محرم
19. محدودیت رفتوآمد زنان به حمامهای عمومی و آرایشگاهها
**مشارکت سیاسی و اجتماعی**
20. انحلال کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان
21. حذف کامل زنان از کابینه و پستهای ارشد دولتی
22. نبود هیچ مسیر مشروع برای مشارکت سیاسی زنان (فقدان انتخابات)
23. عدم حضور هیچ زن در نهادهای قضایی ط-البان
24. سرکوب و بازداشت فعالان حقوق زنان در اعتراضهای خیابانی
**رسانه و آزادی بیان**
25. تعطیلی یا محدودسازی رسانههای مستقل
26. ممنوعیت پخش برنامهها و سریالهای دارای بازیگران زن
27. سانسور گستردهی محتوای انتقادی از حکومت
28. بازداشت و آزار خبرنگاران منتقد
29. محدودیت دسترسی به اینترنت و اطلاعات در برخی ولایات
**عدالت و مجازات**
30. اجرای مجازات شلاق در ملاء عام (۱۳۷ نفر تنها در سه ماه، طبق یوناما)
31. اجرای حکم اعدام قضایی بهصورت علنی
32. صدور حکم بازداشت بینالمللی از سوی دیوان کیفری بینالمللی علیه رهبر ط-البان به اتهام جرایم علیه بشریت
33. فقدان دادرسی عادلانه و محاکم مستقل
34. مجازات جمعی خانوادههای افراد مخالف یا منتقد
**اقلیتهای قومی و مذهبی**
35. کوچ اجباری خانوادههای هزاره (۲۵ خانوار، حدود ۲۰۰ نفر، از بامیان)
36. ممنوعیت کتابهای مذهبی شیعیان و تجمعات آنها در بامیان
37. فشار بر جامعهی اسماعیلیهی بدخشان برای تغییر مذهب با تهدید مرگ
38. تبعیض ساختاری علیه اقلیتهای قومی در استخدام دولتی
39. محدودسازی اماکن فرهنگی و مذهبی اقلیتها
40. فشار بر زبان و هویت فرهنگی اقوام غیر پشتون در نهادهای رسمی
**بحران انسانی و بهداشت**
41. بحران گستردهی بشردوستانه؛ حدود دوسوم جمعیت نیازمند کمک فوری
42. کاهش شدید دسترسی زنان به خدمات درمانی و مراقبت مادران
43. افزایش ازدواجهای اجباری و زودهنگام دختران
44. افزایش نرخ افسردگی و خودکشی در میان زنان و دختران به دلیل انزوای اجباری
45. فقر و بیکاری گسترده که خانوادهها را به انزوای اجتماعی سوق داده است
**پاسخگویی بینالمللی**
46. عدم شناسایی رسمی حکومت ط-البان از سوی اکثر کشورهای جهان
47. درخواستهای مکرر سازمان ملل برای پایاندادن به معافیت مرتکبان جرایم
48. توصیف وضعیت زنان توسط کارشناسان ملل متحد بهعنوان «آپارتاید جنسیتی»
49. تشدید درگیریهای مرزی با پاکستان و تلفات غیرنظامیان ناشی از آن
50. جلوگیری از دسترسی کارمندان زن افغان سازمان ملل به دفاتر این سازمان
*منابع: گزارش جهانی ۲۰۲۶ دیدهبان حقوق بشر؛ گزارشهای یوناما به شورای امنیت سازمان ملل؛ حکم دیوان کیفری بینالمللی، جولای ۲۰۲۶.*
*گزارش: نقض حقوق بشر و زندانیسازی نیمی از جمعیت افغانستان*
