حسن آخند؛ ملایی که زندگی روستایی خود را به ارگ کابل آورده است؛
ساعاتی پس از نماز صبح، ملا حسن آخند، بر توشکی در حرمسرای ارگ مینشیند. اسناد و دوسیههای اداری را نزد او میآورند، دستورهای شفاهی صادر میکند و سپس دوباره به همان اتاقی باز میگردد که هم خانه اوست وهم دفتر کارش.
در این کاخ تاریخی که زمانی نماد قدرت و اقتدار سیاسی افغانستان بود، تشریفات سلطنتی، نشستهای رسمی و نظم اداری، جای خود را به زندگی ساده مردی داده است که شیوه زندگی سنتی و روستایی خود را به مهمترین کاخ کشور آورده است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، فضای داخلی حرمسرا بهگونهای اساسی تغییر کرده است. میزهای اداری، چوکیها و بسیاری از تجهیزات مدرن از آنجا برداشته شده و به جای آنها قالینها، توشکها و بالشتهایی قرار گرفته که با سبک سنتی زندگی ملا حسن آخند، برخاسته از روستایی در قندهار، هماهنگی بیشتری دارد.
حرمسرای دوطبقه ارگ از بناهای تاریخی افغانستان است که در دوره امیر عبدالرحمنخان برای اقامت خانواده او ساخته شد و پس از آن نیز شماری از پادشاهان افغانستان در آن زندگی کردند. در سالهای نخست نظام جمهوری نیز محمد ظاهر شاه، آخرین پادشاه افغانستان، پس از بازگشت به کشور بار دیگر در همین کاخ اقامت داشت.
اکنون خانواده ملا حسن آخند، بهویژه زنان خانواده، در همین حرمسرا و زیر تدابیر شدید امنیتی، دور از انظار عمومی زندگی میکنند.
رئیسوزرای طالبان نیز دفترهای کاری خود را در همین بخش مستقر کرده است.
منابعی در ارگ میگویند او مرز میان خانه و محل کار را از میان برداشته و بیشتر امور حکومتی را از همین محیط شخصی هدایت میکند.
حسن آخند فضای سنتی مجلس یک عالم دینی را بر دفترهای مدرن دولتی ترجیح میدهد. به جای میز رسمی، توشک؛ به جای دفتر اداری، فضای خانه؛ و به جای مکاتبات اداری، دستورهای شفاهی، از ویژگیهای اصلی شیوه مدیریت او به شمار میروند.
اما تغییرات ارگ تنها به دیوارهای حرمسرا محدود نمیشود.
در دوران طالبان، سنت تاریخی دیگری نیز دگرگون شده است؛ سنتی که بر اساس آن، کاخهای اصلی ارگ تنها محل اقامت پادشاه یا رئیسجمهور و خانوادهاش بود. اکنون شماری از مقامهای بلندپایه طالبان همراه خانوادههایشان در بخشهای مختلف ارگ زندگی میکنند.
ارگ تقسیمشده بین خانوادههای طالبان
ملا عبدالغنی برادر در قصر صدارت، مولوی عبدالسلام حنفی در قصر گلخانه، ملا محمد یعقوب مجاهد در قصر شماره یک، ملا عبدالمنان عمری در ساختمانی جداگانه در محوطه ارگ، ملا محمد فاضل مظلوم در یکی دیگر از کاخها و مولوی عبدالکبیر در قصر سپیدار اقامت دارند.
با این حال، زندگی همه رهبران طالبان در داخل ارگ یکسان نیست.
هرچند در سبک زندگی همه این مقامها نشانههایی از سنت طلبگی دیده میشود، اما میان آنان تفاوتهای قابلتوجهی نیز وجود دارد.
عبدالغنی برادر، عبدالسلام حنفی و محمد یعقوب به مرور زمان در شیوه زندگی، پوشش، روابط و سبک اداره امور تا اندازهای تغییر کرده و شهریتر شدهاند.
آنان ارتباط بیشتری با نمایندگان خارجی، بازرگانان و محافل سیاسی دارند.
اما منابع از داخل ارگ درباره حسن آخند تصویر دیگری ارائه میدهند.
به گفته این منابع، در زندگی او نشانههای تغییر بسیار اندک است. او همچنان مانند یک ملا و روحانی سنتی زندگی میکند و بسیاری از مقامهای طالبان که در اطراف او حضور دارند، بیش از آنکه با او مانند یک مقام رسمی رفتار کنند، او را به چشم ریشسفید، رهبر معنوی و همسایه میبینند.
بیماری بواسیر رئیس وزرای طالبان
منابع نزدیک به حسن آخند در ارگ میگویند یکی از دلایل استفاده او از خانه بهعنوان دفتر کار، کهولت سن و بیرون آمدن اندک او از منزل است. یکی از منابعی که روند درمان رئیسوزرای طالبان را از نزدیک دنبال میکند، استفاده او از توشک به جای چوکی را نیز به وضعیت جسمیاش مرتبط میداند و میگوید: «ملا صاحب به بیماری بواسیر مبتلا است.»
همین منابع میگویند هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، اختیارات رهبران مستقر در کابل را تا حد زیادی محدود کرده است.
در داخل ارگ نیز بخش عمده نفوذ باقیمانده در اختیار ملا عبدالغنی برادر است.
غنی برادر نسبت به دیگر مقامهای رقیب، مشاوران و کارمندان مدرنتری در اختیار دارد و تا حد زیادی بر بخش اقتصادی حکومت تسلط دارد.
حسن آخند؛ ملایی که زندگی روستایی خود را به ارگ کابل آورده است؛
