جنگ بدون عقبه بیرونی؟
تحلیل | کابل تایمز نیوز
بحث درباره نقش حمایتهای خارجی در موفقیت یا شکست جنبشهای مسلحانه، یکی از موضوعات مهم در مطالعات جنگ، سیاست و روابط بینالملل است. شماری از منتقدان، جبهه آزادی افغانستان را به داشتن «عقبه بیرونی» در کشورهای مختلف متهم میکنند؛ اما بررسی نمونههای تاریخی نشان میدهد که تقریباً هیچ جنبش مسلحانه یا آزادیبخش در جهان بدون برخورداری از نوعی حمایت خارجی نتوانسته است برای مدت طولانی دوام بیاورد یا به اهداف خود دست یابد.
در جنگ ویتنام، نیروهای آزادیخواه از حمایت سیاسی، نظامی و اقتصادی چین و اتحاد جماهیر شوروی برخوردار بودند. در کنار آن، مخالفت گسترده افکار عمومی آمریکا و حمایت جریانهای ضدجنگ در اروپا نیز در تغییر معادلات جنگ نقش مهمی ایفا کرد.
در افغانستان نیز مجاهدین در دوران اشغال شوروی، علاوه بر برخورداری از پایگاههای لجستیکی در پاکستان و ایران، از کمکهای مالی و نظامی کشورهای مختلف از جمله ایالات متحده، چین، مصر و شماری از کشورهای عربی بهرهمند بودند. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که بدون این حمایتها، ادامه جنگ علیه ارتش شوروی بسیار دشوار بود.
از سوی دیگر، طالبان نیز در دوران جنگ با دولت پیشین افغانستان، به گفته بسیاری از گزارشها و تحلیلهای بینالمللی، از شبکههای حمایتی منطقهای برخوردار بودند؛ موضوعی که همواره در سطح بینالمللی مورد بحث بوده است.
نمونههای مشابه را میتوان در دیگر نقاط جهان نیز مشاهده کرد. پایان حمایت خارجی از «ببرهای تامیل» در سریلانکا، همراه با انزوای سیاسی این گروه، یکی از عوامل مهم شکست آن پس از سالها جنگ مسلحانه به شمار میرود. بسیاری از جنبشهای استقلالطلب در آفریقا نیز بدون حمایتهای خارجی امکان ادامه مبارزه را نداشتند.
حتی دولتها نیز در جنگهای مدرن به تنهایی قادر به پیشبرد درگیریهای بزرگ نیستند. جنگهای معاصر نشان داده است که قدرتهای نظامی برای تأمین تجهیزات، فناوری، اطلاعات، منابع مالی و پشتیبانی دیپلماتیک، به همکاری متحدان خود نیاز دارند.
از این منظر، افغانستان نیز از واقعیتهای ژئوپلیتیکی منطقه جدا نیست. این کشور در همسایگی چندین قدرت منطقهای قرار دارد و هرگونه تحول سیاسی یا نظامی، ناگزیر تحت تأثیر مناسبات منطقهای و بینالمللی خواهد بود.
در نهایت، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، نحوه مدیریت این روابط است. حفظ منافع ملی، استقلال تصمیمگیری، شناخت دقیق از مناسبات بینالمللی و جلوگیری از وابستگی، از مهمترین اصولی است که هر جریان سیاسی یا نظامی باید در تعامل با بازیگران خارجی مدنظر قرار دهد.
این یادداشت، بازتابدهنده دیدگاه نویسنده است و لزوماً بیانگر موضع تحریریه کابل تایمز نیوز نیست.
نویسنده: همایون تندر
جنگ بدون عقبه بیرونی؟
