سقوط جمعیت اسلامی در گرداب اختلافات داخلی
نگاهی به عوامل تضعیف یکی از تأثیرگذارترین جریان‌های سیاسی افغانستان

اختصاصی | کابل تایمزنیوز
نویسنده: ضیاءالحق حقانی

جمعیت اسلامی افغانستان در دهه‌های گذشته یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین جریان‌های سیاسی و اسلامی کشور به شمار می‌رفت. این حزب در جریان جهاد علیه اشغال شوروی و همچنین در تحولات سیاسی پس از آن، نقش برجسته‌ای در معادلات افغانستان ایفا کرد و برای سال‌ها به عنوان یکی از بزرگ‌ترین جریان‌های سیاسی کشور شناخته می‌شد.

با این حال، جمعیت اسلامی امروز با چالش‌های جدی داخلی روبه‌رو است؛ چالش‌هایی که به باور بسیاری از ناظران، جایگاه سیاسی و اجتماعی این حزب را به‌طور قابل ملاحظه‌ای تضعیف کرده است. اختلافات رهبری، انشعاب‌های پی‌درپی و نبود یک راهبرد مشخص برای آینده، از جمله عواملی هستند که این حزب را با بحران درونی مواجه ساخته‌اند.

در سال‌های گذشته شماری از چهره‌های برجسته جمعیت اسلامی راه خود را از این حزب جدا کرده و جریان‌ها و احزاب سیاسی مستقلی را ایجاد کرده‌اند. این روند باعث کاهش انسجام تشکیلاتی و پراکندگی نیروهای سیاسی وابسته به جمعیت اسلامی شده است.

برخی منتقدان بر این باورند که جمعیت اسلامی نتوانست خود را با تحولات جدید سیاسی و اجتماعی افغانستان هماهنگ سازد. از دید آنان، تمرکز بیش از حد بر گذشته جهادی و کم‌توجهی به نیازهای نسل جدید، موجب کاهش نفوذ این حزب در میان جوانان و اقشار نوظهور جامعه شده است.

### عوامل تضعیف جمعیت اسلامی

به باور شماری از تحلیلگران سیاسی، عوامل زیر در کاهش نقش و نفوذ جمعیت اسلامی مؤثر بوده‌اند:

۱. اختلافات داخلی و رقابت‌های رهبری
اختلاف میان رهبران و جناح‌های مختلف حزب، یکی از مهم‌ترین دلایل تضعیف ساختار تشکیلاتی جمعیت اسلامی عنوان می‌شود.

۲. نبود برنامه سیاسی منسجم
پس از تحولات اخیر افغانستان، جمعیت اسلامی نتوانسته است یک برنامه روشن و واحد برای آینده کشور ارائه کند.

۳. فاصله گرفتن از نسل جوان
بسیاری از جوانان امروز افغانستان ارتباط کمتری با ساختارهای سنتی حزبی دارند و احزاب سیاسی نتوانسته‌اند پاسخگوی خواسته‌های نسل جدید باشند.

۴. پراکندگی نیروهای سیاسی
ایجاد جریان‌ها و احزاب متعدد توسط چهره‌های سابق جمعیت اسلامی، موجب کاهش انسجام و قدرت سیاسی این جریان شده است.

### آینده جمعیت اسلامی

با وجود مشکلات موجود، جمعیت اسلامی همچنان بخشی از تاریخ سیاسی معاصر افغانستان محسوب می‌شود و دارای پایگاه اجتماعی در برخی مناطق کشور است. با این حال، احیای جایگاه گذشته این حزب نیازمند اصلاحات ساختاری، بازسازی تشکیلاتی، جذب نیروهای جوان و تدوین یک راهبرد سیاسی متناسب با شرایط کنونی افغانستان خواهد بود.

بسیاری از ناظران معتقدند که هر جریان سیاسی برای بقا و تأثیرگذاری در فضای جدید افغانستان، ناگزیر است خود را با واقعیت‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی روز هماهنگ سازد؛ موضوعی که می‌تواند بر جمعیت اسلامی نیز تعیین‌کننده باشد.