تاجیکستان به خط نیاکان بازمیگردد؛ آغاز رسمی نشر دولتی به خط فارسی
تاجیکستان – کابل تایمز نیوز | ظاهر جهش
جمهوری تاجیکستان در ادامه روند احیای هویت تاریخی و فرهنگی خود، گام تازهای برای بازگشت به رسمالخط فارسی برداشت؛ اقدامی که از سوی ناظران فرهنگی و سیاسی، نقطه عطفی در تاریخ معاصر این کشور ارزیابی میشود.
در تاریخ ۲۳ می ۲۰۲۶، پایگاه رسمی ریاست جمهوری تاجیکستان برای نخستینبار بخشی از نشرات و اسناد رسمی خود را به خط فارسی منتشر کرد. نخستین متن منتشرشده، فرمان رئیسجمهور تاجیکستان درباره ایجاد «جایزه بینالمللی ابوعلی ابنسینا در حوزه پزشکی» بود؛ جایزهای که قرار است پزشکان و پژوهشگران علوم پزشکی از کشورهای مختلف جهان در آن رقابت کنند.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که طی دهههای گذشته، خط سیریلیک بهعنوان رسمالخط رسمی تاجیکستان مورد استفاده قرار داشت و کاربرد خط فارسی عمدتاً محدود به محافل فرهنگی و دانشگاهی بود.
بازگشت تدریجی خط فارسی به نهادهای رسمی
کارشناسان فرهنگی معتقدند انتشار رسمی متون دولتی به خط فارسی، تنها یک تغییر نگارشی نیست، بلکه بخشی از سیاست فرهنگی تاجیکستان برای تقویت پیوندهای تاریخی با میراث تمدنی فارسیزبان به شمار میرود.
همزمان با انتشار این فرمان، واکنشهای گستردهای در شبکههای اجتماعی و رسانههای منطقه شکل گرفت. بسیاری از نویسندگان، شاعران و فعالان فرهنگی تاجیکستان این اقدام را «بازگشت به خط نیاکان» توصیف کردند.
این تحول ادامه روندی است که در سالهای اخیر بهتدریج در تاجیکستان شکل گرفته است. پیشتر نیز روزنامه رسمی «جمهوریت» در ویژهنامه نوروزی خود با عنوان «آریا نامه»، بخشی از مطالب را به خط فارسی منتشر کرده بود؛ اقدامی که پس از دههها در رسانههای رسمی این کشور کمسابقه تلقی میشد.
ابنسینا؛ محور دیپلماسی علمی و فرهنگی
انتخاب نام ابوعلی ابنسینا برای نخستین فرمان منتشرشده به خط فارسی، از نگاه تحلیلگران حامل پیام فرهنگی و هویتی ویژهای است.
ابنسینا، دانشمند و پزشک نامدار جهان اسلام و از برجستهترین چهرههای تمدن فارسی، در سالهای اخیر به محور مهمی در رقابتهای فرهنگی منطقه تبدیل شده است. به باور ناظران، تاجیکستان با برجستهسازی این چهره علمی در قالب یک جایزه بینالمللی، تلاش دارد جایگاه تاریخی و فرهنگی حوزه فارسیزبان را در عرصه علمی و تمدنی تثبیت کند.
پیوندهای فرهنگی فراتر از مرزها
در سالهای اخیر، همگرایی فرهنگی میان فارسیزبانان منطقه نیز افزایش یافته است. پس از تحولات افغانستان در سال ۲۰۲۱، بسیاری از شاعران و نویسندگان تاجیکستان پیامها و آثار خود را به زبان فارسی منتشر کردند. همچنین کتاب «نامه به پنجشیر» شامل شعرها و مقالات نویسندگان تاجیک، به دو خط فارسی و سیریلیک منتشر شد و بازتاب گستردهای در محافل فرهنگی منطقه داشت.
تحلیلگران معتقدند روند کنونی در تاجیکستان میتواند زمینهساز گسترش آموزش و استفاده از خط فارسی در مکاتب، دانشگاهها و نهادهای فرهنگی این کشور در سالهای آینده شود.
چشمانداز آینده
با وجود آنکه هنوز خط سیریلیک رسمالخط رسمی تاجیکستان است، اما افزایش حضور خط فارسی در رسانهها، نشرات فرهنگی و اکنون در اسناد دولتی، نشان میدهد که سیاست فرهنگی این کشور در مسیر احیای تدریجی میراث تاریخی و زبانی خود قرار گرفته است.
بسیاری از ناظران، اقدام اخیر دولت تاجیکستان را نهتنها یک تحول فرهنگی، بلکه بخشی از دیپلماسی نرم این کشور در آسیای میانه میدانند؛ دیپلماسیای که بر هویت تاریخی، زبان مشترک و میراث تمدنی جهان فارسیزبان تکیه دارد.
تاجیکستان به خط نیاکان بازمیگردد؛ آغاز رسمی نشر دولتی به خط فارسی
