جنگ روایتها در عصر شبکههای اجتماعی: رقابت ایران و محور آمریکا–اسرائیل در میدان افکار عمومی
کابل تایمزنیوز ۲۳-۰۴-۲۰۲۶
در عصر حاضر، جنگها دیگر صرفاً در میدانهای نظامی تعیین تکلیف نمیشوند؛ بلکه «جنگ رسانهای»، بهویژه در بستر شبکههای اجتماعی، به یکی از مهمترین عرصههای شکلدهی به افکار عمومی جهانی تبدیل شده است. در این چارچوب، منازعه میان ایران و محور ایالات متحده آمریکا–اسرائیل را میتوان نمونهای برجسته از بهکارگیری همزمان قدرت سخت و نرم دانست.
ایران در این تقابل تلاش کرده است با تکیه بر گفتمانهایی چون «عدالتخواهی»، «مقاومت» و «دفاع از مظلومان»، روایت خاصی از این منازعه را در سطح جهانی بازتولید کند. این روایتسازی عمدتاً از طریق پلتفرمهای شبکههای اجتماعی و ابزارهای نوین ارتباطی صورت گرفته و هدف آن جلب همدلی افکار عمومی، بهویژه در میان ملتهای موسوم به «جهان آزاد» بوده است. در این مسیر، بهرهگیری از ظرفیتهای هوش مصنوعی و تولید محتوای هدفمند، نقش قابل توجهی در تقویت این روایت ایفا کرده است.
در مقابل، دولتهای غربی، بهویژه در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، کوشیدهاند با اتکا به رسانههای جریان اصلی و ابزارهای دیپلماسی عمومی، روایت خود را از این منازعه تثبیت کنند. با این حال، گسترش شبکههای اجتماعی و کاهش انحصار رسانهای موجب شده است که روایتهای بدیل نیز فرصت بیشتری برای ظهور و تأثیرگذاری بیابند.
یکی از ویژگیهای کلیدی جنگ رسانهای معاصر، «شخصیسازی پیام» و «هدفگیری دقیق مخاطبان» است. در این زمینه، استفاده از الگوریتمها و ابزارهای هوش مصنوعی امکان تحلیل دادههای کلان و شناخت دقیقتر گرایشهای افکار عمومی را فراهم کرده است. ایران با بهرهگیری از این ظرفیتها توانسته است پیامهای خود را بهگونهای تنظیم کند که با حساسیتهای فرهنگی، سیاسی و انسانی مخاطبان در مناطق مختلف جهان همخوانی بیشتری داشته باشد.
در مجموع، میتوان گفت که جنگ رسانهای و شبکههای اجتماعی، بهعنوان مکملی برای قدرت نظامی، نقشی تعیینکننده در مشروعیتبخشی به اقدامات کشورها ایفا میکنند. تجربه این منازعه نشان میدهد که در دنیای امروز، کسب «برتری روایتی» (Narrative Superiority) گاه به اندازه پیروزی در میدان جنگ اهمیت دارد و حتی میتواند مسیر تحولات سیاسی و افکار عمومی جهانی را بهطور بنیادین تغییر دهد.
نویسنده دکتر خالدالدین ضیایی:
جنگ روایتها در عصر شبکههای اجتماعی: رقابت ایران و محور آمریکا–اسرائیل در میدان افکار عمومی
